1. Özet

1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11) ile döviz dönüşüm desteği uygulamasının oranı, yararlanma koşulları ve yaptırım rejimi yeniden düzenlenmiştir.

Tebliğ ile yapılan başlıca değişiklikler şunlardır:

• Destek oranı: Geçici olarak %3 uygulanan destek oranının süresi 31/7/2026’dan 31/1/2027’ye uzatılmıştır. Bu tarihten sonra temel oran olan %2 uygulanacaktır.
• Döviz pozisyonu esası: Destekten yararlanmanın koşulu olan “döviz almama taahhüdü” kaldırılmış; yerine, firmanın döviz pozisyonu oranının TCMB’ce belirlenecek üst sınırı aşmaması koşulu getirilmiştir.
• Katma değer esaslı üst sınır: Ödenecek destek tutarına, firmanın ürettiği katma değerle (kârlılık ve işgücü maliyeti esas alınarak) orantılı bir tavan konulabilecektir.
• Aracı ihracatçı – tedarikçi uygulaması: Aracı ihracatçılar kendi limitlerini doldurduktan sonra tedarikçileri adına dönüşüm yapabilecek; destek doğrudan tedarikçinin hesabına aktarılacaktır.
• Yaptırım rejimi: Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanıma ilişkin yeni 4/A maddesi ile TCMB’nin inceleme yetkisini düzenleyen 6/A maddesi eklenmiş, eski 6 ncı madde yürürlükten kaldırılmıştır.
• Banka komisyonu: Aracı bankaların uygulayabileceği azami komisyon oranı TCMB tarafından belirlenecektir.

Aşağıdaki tabloda değişikliklerin özeti yer almaktadır.

Konu	Değişikliğin Özeti	Yürürlük
Geçici %3’lük destek oranı	Süre 31/7/2026’dan 31/1/2027’ye uzatıldı	Yayım tarihi (1/8/2026)
Temel destek oranı	%2 (31/1/2027 sonrasında uygulanacak oran)	1/10/2026
Döviz almama taahhüdü	Kaldırıldı; yerine döviz pozisyonu oranı üst sınırı getirildi	1/10/2026
Destek tutarında üst sınır	Firmanın ürettiği katma değer (kârlılık ve işgücü maliyeti) esas alınacak	1/10/2026
Aracı ihracatçı – tedarikçi	Tedarikçi adına dönüşüm; destek doğrudan tedarikçiye ödenecek	1/10/2026
Aracı banka komisyonu	Azami komisyon oranı TCMB tarafından belirlenecek	1/10/2026
Gerçeğe aykırı beyan / usulsüz kullanım	Destek faiziyle geri alınır; kredi ve destek kanalları kapatılır (yeni 4/A)	1/10/2026

2. Destek Oranı ve Süre Uzatımı (Madde 6)

2023/5 sayılı Tebliğin geçici 1 inci maddesinde yer alan “31/7/2026” ibaresi “31/1/2027” olarak değiştirilmiştir. Buna göre, temel oranı %2 olan döviz dönüşüm desteği, 31 Ocak 2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil) %3 olarak uygulanmaya devam edecektir.

Bu hüküm, Tebliğin yayımı tarihi olan 1/8/2026 itibarıyla yürürlüğe girdiğinden, 31/7/2026 tarihinde dolan sürede kesinti oluşmamıştır. Aynı doğrultuda, ihracat bedellerinin %35’inin Merkez Bankasına satılması yükümlülüğünün süresi de 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatılmıştır.

Örnek: (A) A.Ş.’nin yurt dışındaki müşterisinden tahsil ettiği 1.000.000 ABD dolarını 15/9/2026 tarihinde Merkez Bankasına satması hâlinde, dönüşüm kuru üzerinden hesaplanan Türk lirası tutarın %3’ü kadar destek ödemesi yapılacaktır. Aynı işlemin 1/3/2027 tarihinde gerçekleştirilmesi hâlinde ise destek oranı %2 olarak uygulanacaktır.

3. Yeni ve Değiştirilen Tanımlar (Madde 1)

Tebliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri değiştirilmiş, fıkraya (c) bendi eklenmiştir:

• Aracı banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları ifade eder.
• Dönüşüm kuru: Dövizin Merkez Bankasına satıldığı gün için Merkez Bankasınca ilan edilen döviz alış kurudur.
• Firma kontrolü: Sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde, doğrudan veya dolaylı olarak bir firmada asgari %50 oranında hisseye ya da oy hakkına sahip olmayı veya yönetim organı üyelerinin çoğunluğunu belirleme yetkisini elinde bulundurmayı ifade eder.

“Firma kontrolü” tanımı yalnızca tanım düzeyinde kalmamakta; aşağıda açıklanan yaptırım rejiminde, usulsüzlük tespit edilen firmanın kontrol ettiği veya kendisini kontrol eden şirketler bakımından da sonuç doğurmaktadır. Bu nedenle grup yapısı bulunan mükellefler açısından tanım, fiilen bir grup sorumluluğu yaratmaktadır.

4. Desteğin Kapsamı ve Yararlanma Koşulları (Madde 2)

Tebliğin 4 üncü maddesi bütünüyle yeniden düzenlenmiştir. Buna göre destek, dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2’si (31/1/2027’ye kadar %3’ü) oranında hesaplanmakta ve aracı banka aracılığıyla firmaya aktarılmaktadır. Merkez Bankasına satışı yapılan dövizlerin hiçbir şekilde iadesi yapılmaz.

4.1. Döviz Almama Taahhüdü Yerine Döviz Pozisyonu Esası

Önceki uygulamada firmalar, destekten yararlanabilmek için belirli bir süre yurt içi bankalardan döviz satın almayacaklarına ilişkin taahhüt vermekteydi. Bu taahhüt kaldırılmış; yerine, firmanın döviz pozisyonu oranının Merkez Bankasınca belirlenecek üst sınırı aşmaması koşulu getirilmiştir.

Değişiklik, döviz işlemi yapılmasını yasaklayan bir kurala kıyasla firmalara operasyonel esneklik sağlamaktadır: ithalat, borç ödemesi veya riskten korunma amacıyla döviz alımı yapılması, belirlenecek pozisyon sınırı aşılmadığı sürece destekten yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir. Buna karşılık, başvuru öncesinde döviz pozisyonunun hesaplanması ve belgelenmesi yeni bir yükümlülük olarak ortaya çıkmaktadır.

4.2. Katma Değer Esaslı Üst Sınır

Yeniden düzenlenen 4 üncü madde ile, ödenecek destek tutarına firmanın ürettiği katma değerle orantılı bir üst sınır getirilebilmesine imkân tanınmıştır. Merkez Bankasının konuya ilişkin açıklamasında, katma değerin firmaların kârlılığı ve işgücü maliyetleri esas alınarak hesaplanacağı belirtilmiştir. Düzenlemenin amacı, desteğin katma değeri yüksek üretim ve ihracat yapan firmalara yönlendirilmesidir. Hesaplamaya esas alınacak formül, veri kaynağı ve dönemsellik, Merkez Bankasınca belirlenecek uygulama esasları ile netleşecektir.

4.3. Aracı İhracatçı – Tedarikçi Uygulaması

Dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve benzeri aracı ihracatçılar, kendi üst limitlerini doldurduktan sonra tedarikçileri adına döviz satışı yaparak desteğin doğrudan tedarikçinin hesabına aktarılmasını sağlayabilecektir. Bu imkândan yararlanılabilmesi için ilişkiyi ve tedarik zincirini ortaya koyan belgelerin aracı bankaya ibrazı gerekmektedir.

Örnek: (B) Dış Ticaret A.Ş., imalatçı (C) Ltd. Şti.’den satın aldığı ürünleri ihraç etmektedir. (B) A.Ş., kendi destek limitini doldurduktan sonra, aralarındaki aracılı ihracat sözleşmesini ve tedarik belgelerini aracı bankaya ibraz ederek (C) Ltd. Şti. adına dönüşüm işlemi gerçekleştirebilecek; destek tutarı doğrudan (C) Ltd. Şti.’nin hesabına aktarılacaktır.

4.4. Ödeme Mekanizması ve Aracı Banka Komisyonu

• Destek tutarı, dönüşüm kuru üzerinden hesaplanır ve aracı banka aracılığıyla firmaya ödenir.
• Merkez Bankasına satışı yapılan dövizlerin hiçbir şekilde iadesi yapılmaz.
• Aracı bankaların bu işlemler nedeniyle uygulayabilecekleri azami komisyon oranı Merkez Bankasınca belirlenecektir. Böylelikle bankadan bankaya farklılaşan işlem maliyetlerinin bir tavana bağlanması öngörülmektedir.

5. Gerçeğe Aykırı Beyan ve Usulsüz Kullanım (Madde 3 – Yeni 4/A)

Tebliğe eklenen 4/A maddesi ile yaptırım rejimi baştan kurgulanmıştır:

• Gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğunun veya desteğin usulsüz kullanıldığının tespiti hâlinde, ödenen destek tutarları geri alınır.
• Geri alınacak tutara, desteğin ödendiği tarihten tespit tarihine kadar geçen süre için Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden faiz uygulanır.
• Tebliğde, tespit edilen tutarın iadesi için bir aylık süre öngörülmüştür.
• Tespit tarihinden itibaren, ilgili firmanın Merkez Bankası nezdindeki kredi talepleri kabul edilmez; destek başvuruları Merkez Bankasınca belirlenecek süre boyunca reddedilir.
• Yaptırımlar, usulsüzlük tespit edilen firmayı kontrol eden veya bu firma tarafından kontrol edilen şirketler bakımından da uygulanabilir.
• Aracı bankalar, şüpheli gördükleri işlemleri Merkez Bankasına bildirmekle yükümlüdür.

6. İnceleme Yetkisi ve Uygulama Esasları (Madde 4-5 – Yeni 6/A ve 6/B)

Tebliğin eski 6 ncı maddesi yürürlükten kaldırılmış; yerine 6/A ve 6/B maddeleri eklenmiştir.

• Merkez Bankası, destek ödemelerine ilişkin her türlü bilgi ve belgeyi talep etmeye yetkilidir; talebi karşılamayan firmaların destek başvuruları reddedilir.
• Merkez Bankası, şüpheli veya gerekli gördüğü firmaları incelemeye alabilir; inceleme süresince ilgili firmaya destek ödemesi yapılmaz.
• İnceleme sonucunda usulsüzlük tespit edilmesi hâlinde 4/A maddesi hükümleri uygulanır.
• Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar (6/B) Merkez Bankası tarafından belirlenecektir.

7. Geçiş Hükümleri (Madde 7 – Geçici Madde 2 ve 3)

Geçici madde 2: 1/10/2026 tarihinden önce verilmiş ve süresi devam eden döviz almama taahhütleri bakımından eski hükümlerin uygulanmasına devam edilecektir. Hâlihazırda taahhüt altında bulunan firmaların, taahhüt süresi dolmadan yeni rejime geçtiklerini varsaymamaları önem taşımaktadır.

Geçici madde 3: 1/10/2026 tarihinden önce hakkında usulsüzlük tespiti yapılmış firmaların destek talepleri de, Merkez Bankası tarafından belirlenecek süre boyunca kabul edilmeyecektir.

8. Desteğin Vergisel Boyutu

Döviz dönüşüm desteği, vergi mevzuatında özel bir istisna hükmüne bağlanmamıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 35 inci maddesi uyarınca, diğer kanunlarda yer alan muafiyet, istisna ve indirim hükümleri kurumlar vergisi bakımından hüküm ifade etmediğinden, Merkez Bankası tebliğine dayanan bu destek de kendiliğinden vergiden istisna hâle gelmemektedir. Bu çerçevede:

• Kurumlar vergisi: Elde edilen destek tutarı, tahakkuk ettiği dönemde ticari kazancın bir unsuru olarak dikkate alınır ve kurumlar vergisine tabidir.
• Muhasebeleştirme: Uygulamada destek tutarı 602 – Diğer Gelirler hesabında izlenmektedir.
• İhracatta 5 puanlık indirim (KVK m.32/7): İndirim, münhasıran ihracattan elde edilen kazançlara uygulanmaktadır. İdare, döviz dönüşüm desteğinin ihracatın bir unsuru olmaması nedeniyle bu indirimden yararlanamayacağı görüşündedir. Desteğin, indirimli oran matrahı hesaplanırken ihracat kazancından ayrıştırılması gerekmektedir.
• Katma değer vergisi: Destek ödemesi bir teslim veya hizmetin karşılığını teşkil etmediğinden katma değer vergisinin konusuna girmemektedir.
• Geri alınan destek ve faiz: 4/A maddesi kapsamında iade edilen destek tutarı ilgili dönemde gelir düzeltmesi olarak dikkate alınacaktır. Buna eşlik eden faizin gider olarak indirilebilirliği ise ihtilaf doğurmaya elverişli olup, ihtiyatlı yaklaşım faiz tutarının kanunen kabul edilmeyen gider olarak değerlendirilmesi yönündedir.

9. Yürürlük (Madde 8)

Tebliğin 6 ncı maddesi (geçici %3’lük oranın süresinin uzatılması) yayımı tarihinde; diğer hükümleri ise 1/10/2026 tarihinde yürürlüğe girer. Tebliğ hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.

10. Değerlendirme

Yeni düzenleme, desteği bir “taahhüt karşılığı teşvik” olmaktan çıkarıp firmanın mali yapısına ve ürettiği katma değere bağlı bir mekanizmaya dönüştürmektedir. Döviz almama taahhüdünün kaldırılması dürüst beyanda bulunan firmalar bakımından operasyonel esnekliği artırmakta; buna karşılık beyan doğruluğunun sonuçları ağırlaşmakta ve yaptırımlar kontrol ilişkisi bulunan grup şirketlerine sirayet edebilmektedir.

Bu çerçevede firmaların; 1/10/2026 tarihinden önce döviz pozisyonunun hesaplanma yöntemini belirlemeleri ve pozisyon takibini dönemsel hâle getirmeleri, süresi devam eden döviz almama taahhütlerinin envanterini çıkararak geçici 2 nci madde kapsamındaki durumlarını netleştirmeleri, aracı ihracatçı üzerinden ihracat yapan üretici firmaların tedarikçi adına dönüşüm imkânından yararlanabilmek için sözleşme ve belge düzenini şimdiden kurmaları, destek başvurularına esas beyanları iç kontrol süreçlerine bağlamaları ve aracı banka komisyonlarını Merkez Bankasınca belirlenecek azami oranlar çerçevesinde yeniden müzakere etmeleri önerilir.

Katma değer hesaplama formülü, döviz pozisyonu oranı üst sınırı, başvuruda aranacak belge seti, azami komisyon oranları ve tedarikçi adına yapılacak dönüşüm işlemlerinin usulü, Merkez Bankasınca yayımlanacak uygulama esasları ile belirlenecektir; gelişmeler ayrıca duyurulacaktır.

Aydın KOCA

YMM, Partner

Söz konusu Tebliğe aşağıdaki bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.

Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11) — Resmî Gazete (1/8/2026)

Bilgilendirme: Bu sirküler 1/8/2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ (Sayı: 2026/11) esas alınarak genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır; mükellefe özel vergisel veya hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut işlemlerde Tebliğin tam metni ve güncel mevzuat esas alınmalıdır.