Türkiye’yi bölgesel bir ticaret merkezi haline getirmeyi hedefleyen düzenlemelerle birlikte transit ticaret son dönemde iş dünyasının gündeminde. Bu yazıda transit ticaretin ne olduğunu, kurumlar vergisi tarafında sağlanan avantajın kapsamını ve uygulamada dikkat edilmesi gereken noktaları özetliyoruz.
Transit Ticaret Nedir?
Transit ticaret, yurt dışından satın alınan bir malın Türkiye’ye getirilmeden, ülkenin gümrük sınırlarına sokulmadan yurt dışında başka bir alıcıya satılmasıdır. Bu işlem gümrük mevzuatı açısından ne ithalat ne de ihracat sayıldığı için ithalat ve ihracat rejimi hükümlerine tabi değildir. Taraflar malı görmeden de işlem yapabilir, malın fiziksel olarak Türkiye’den geçmesi gerekmez.
Yeni Düzenleme Ne Getirdi?
4 Haziran 2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7582 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi yeniden düzenlendi. Buna göre, yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeden yurt dışında satılmasından elde edilen kazancın %95’i kurum kazancından indirilebiliyor. İstanbul Finans Merkezi’nde katılımcı belgesiyle faaliyet gösteren kurumlar ile Cumhurbaşkanınca belirlenen endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren kurumlar için bu oran %100 olarak uygulanıyor. Cumhurbaşkanı, bu oranları sıfıra kadar indirmeye ve %100’e kadar artırmaya yetkili.
Düzenleme, 1 Temmuz 2026’dan itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak üzere, 1 Ocak 2026’dan itibaren başlayan vergilendirme dönemine (özel hesap dönemi tayin edilen kurumlarda 2026 takvim yılında başlayan özel hesap dönemine) ait kazançlar için geçerli. İndirim ilk kez, 17 Kasım 2026’ya kadar verilecek 2026 yılı üçüncü dönem geçici vergi beyannamesinde uygulanabilecek.
Hangi Şartlarla Yararlanılabilir?
Genel olarak iki ana şart öne çıkıyor:
- Malın Türkiye’ye getirilmeden yurt dışında satılması: Kazancın, yurt dışından alınan malın Türkiye’ye sokulmadan satılmasından doğmuş olması gerekir.
- Kazancın Türkiye’ye transfer edilmesi: Kazancın, elde edildiği dönemin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye getirilmesi bekleniyor.
Ayrıca transit ticaret kapsamındaki mal satışları Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/7. maddesi uygulamasında ihracat sayıldığından, %95 indirim sonrasında vergiye tabi kalan kazanca kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli (%25 yerine %20) uygulanır. Bu indirimli oran yeni bir hüküm değil; ihracat kazançları için zaten uygulanan düzenlemenin transit ticaret kazançlarına da yansımasıdır.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken 4 Nokta
- Antrepo ve serbest bölge satışları: Serbest bölgeler ve gümrük antrepoları Türkiye Gümrük Bölgesi içinde yer aldığından, kurumlar vergisi uygulamasında yurt dışı olarak değerlendirilmez. Yurt dışından alınıp millileştirilmeden antrepoya teslim edilen veya serbest bölgeye satılan mallar için “Türkiye’ye getirilmeme” şartı sağlanmaz; Tebliğ’deki örnekler de bu işlemleri indirim dışında tutmaktadır. Bu tür işlemlerde önceden uzman görüşü almak sağlıklı olur.
- Kazancın hesaplanması: Düzenleme bir istisna değil, kurum kazancından yapılan bir indirimdir. Bu nedenle ancak dönem sonunda kurum kazancı bulunması hâlinde uygulanabilir; faaliyet zararla sonuçlanırsa indirim uygulanamaz ve kazanç yetersizliği nedeniyle indirilemeyen tutar sonraki yıla devretmez. İndirime konu kazanç yalnızca transit ticaret faaliyetinden doğan kazançtır; faiz, duran varlık satışı gibi faaliyet dışı gelirler kapsama girmez. Bu nedenle transit ticarete ilişkin hasılat ve giderlerin diğer faaliyetlerden ayrı izlenmesi gerekir.
- Kazancın transferi: İndirim için transfer edilmesi gereken tutar satış bedelinin tamamı değil, indirime konu kazançtır. Kazancın bir kısmı transfer edilirse yalnızca o kısım için indirim uygulanır; beyanname süresinden sonra getirilen kazanç için ise indirim hakkı kaybolur.
- Fatura ve belge düzeni: Alıcının Türkiye’de mukim bir şirketin yurt dışındaki şubesi veya işyeri olması hâlinde de malın yurt dışında teslim edildiği belgelerle ortaya konulabiliyorsa indirim uygulanabilir. Bu tür işlemlerde teslim yeri ve alıcı bilgilerinin faturada açıkça yer alması, ileride ortaya çıkabilecek tartışmaları azaltır.
Gümrük ve Belge Tarafı
Transit ticaret Türk gümrük sınırlarından geçmeyen malları kapsadığı için ithalat ve ihracat vergi, resim ve harçları tahsil edilmez; ayrıca bir form düzenleme zorunluluğu da bulunmaz. İşlemlerin alış ve satış faturaları, taşıma ve sigorta belgeleri ile banka kayıtlarıyla belgelenmesi yeterlidir. Transit ticaret işlemleri Türkiye’de gerçekleşmediği için KDV’nin konusuna girmez; faturada KDV hesaplanmaz ve işlemler KDV beyannamesinde istisna olarak değil, verginin konusuna girmeyen işlem olarak gösterilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Transit ticaret ihracat mıdır? Gümrük mevzuatı açısından hayır; mal Türkiye’ye girmediği için ithalat ve ihracat rejimine tabi olmaz. Kurumlar vergisi uygulamasında ise transit ticaret kapsamındaki mal satışları ihracat faaliyeti sayılır ve 5 puanlık indirimli kurumlar vergisi oranından yararlanır.
Her şirket transit ticaret indiriminden yararlanabilir mi? İndirim yalnızca kurumlar vergisi mükellefleri için geçerlidir; gelir vergisi mükellefi şahıs işletmeleri yararlanamaz. Malın alım-satımı yanında, alıcı ve satıcının yurt dışında olduğu ticarete aracılık edilmesinden elde edilen kazançlar da kapsama girer. Durumunuza özel değerlendirme için uzman görüşü almak gerekir.
Kazancı Türkiye’ye ne zamana kadar getirmek gerekir? Kazancın, elde edildiği dönemin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi bekleniyor.
Asgari kurumlar vergisi hesabında bu indirim dikkate alınır mı? Evet. 7582 sayılı Kanun’la yapılan düzenleme uyarınca transit ticaret kazanç indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahının tespitinde de kurum kazancından düşülür.
Transit Ticaret İçin Destek İster misiniz?
Koca Denetim YMM olarak İstanbul’daki ekibimizle transit ve diğer dış ticaret işlemlerinizin vergi ve gümrük boyutunu birlikte değerlendiriyoruz. Gümrük ve dış ticaret tarafındaki desteğimiz için Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, kurumlar vergisi planlaması için Vergi Danışmanlığı sayfalarımıza göz atabilir, ilişkili kişi işlemleriniz varsa Transfer Fiyatlandırması hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Ücretsiz ön görüşme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Konuya ilişkin ayrıntılı açıklamalar, örnekler ve özelge derlemesi için Vergi Raporu dergisinin Eylül 2026 sayısının eki olarak yayımlanan “Transit Ticaret – KDV, Kurumlar Vergisi ve Gümrük Vergisi Açısından Uygulama Rehberi” adlı kitabımıza başvurabilirsiniz.